ارزیابی تأثیر معماری بیوفیلیک بر بهینه‌سازی مصرف انرژی و آسایش حرارتی در خانه‌های تاریخی اقلیم سرد (مطالعه موردی: خانه کبیری و یوسفی خوی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته مهندسی معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوی، خوی، ایران

2 گروه معماری، واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایران

3 کارشناس ارشد معماری و انرژی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

4 کارشناسی ارشد مهندسی کشاورزی، آموزش و پرورش خوی، ایران.

چکیده
بافت‌های تاریخی ایران، به‌ویژه شهر خوی، با چالش هم‌زمان حفظ اصالت کالبدی و کاهش مصرف انرژی روبه‌رو هستند. اقلیم سرد، ضعف پوسته حرارتی، نفوذپذیری بالای هوا و محدودیت مداخله، وابستگی به گرمایش فسیلی را افزایش داده و همراه با کمبود عناصر طبیعی، آسایش حرارتی را کاهش داده است. معماری بیوفیلیک با ادغام هدفمند عناصر طبیعی می‌تواند عملکرد محیطی را بهبود بخشد، اما کارایی آن در بناهای تاریخی سردسیر کمتر به‌صورت کمی ارزیابی شده است. این پژوهش با رویکرد ترکیبی و به‌صورت مطالعه‌ای سناریویی مبتنی بر شبیه‌سازی انجام شد و هدف آن مقایسه نسبی گزینه‌های مداخله و ارائه چارچوب تصمیم‌گیری است، نه پیش‌بینی دقیق مصرف واقعی انرژی. پژوهش شامل تحلیل کالبدی و فنی بناها، شبیه‌سازی انرژی در پنج سناریو، ارزیابی کاربران با پرسش‌نامه و رتبه‌بندی سناریوها با روش ANP بود. پایایی پرسش‌نامه با آلفای کرونباخ 876/0 قابل‌قبول بود. در خانه کبیری، سناریوی S4 بار گرمایش سالانه را از 5/102 به 0/82، بار سرمایش را از 0/10 به 5/5 و مصرف نهایی انرژی را از 0/120 به 0/95 کیلووات‌ساعت بر مترمربع در سال کاهش داد و ساعات آسایش را از 67/5 به 82/5 درصد رساند. در خانه یوسفی نیز بار گرمایش از 0/140 به 0/118، بار سرمایش از 0/15 به 0/10 و مصرف نهایی انرژی از 0/160 به 0/136 کیلووات‌ساعت بر مترمربع در سال کاهش یافت و ساعات آسایش از 0/60 به 0/75 درصد رسید. یافته‌ها نشان می‌دهد مداخلات بیوفیلیک کم‌مداخله، در صورت سازگاری با محدودیت‌های مرمتی، می‌توانند به بهبود عملکرد انرژی و تصمیم‌گیری در خانه‌های تاریخی اقلیم سرد کمک کنند.

کلیدواژه‌ها